• YARIM ALTIN
    7.936,00
    % -0,14
  • AMERIKAN DOLARI
    32,1829
    % -0,15
  • € EURO
    34,9770
    % 0,03
  • £ POUND
    41,1497
    % 0,18
  • ¥ YUAN
    4,4423
    % -0,18
  • РУБ RUBLE
    0,3631
    % 2,22
  • BITCOIN/TL
    2212795,139
    % -0,45
  • BIST 100
    10.605,88
    % -0,66

Kredi notumuz nasıl artar?

Kredi notumuz nasıl artar?

Kredi derecelendirme kuruluşları not artırırken çoklukla çok titiz ve yavaş davranırlar. Not düşürürken ise olabildiğince hızlıdırlar. Pekala Türkiye’nin kredi notunun yükselmesi için hangi adımları atmalıyız? Gelin birlikte bakalım…

SERVET YILDIRIM – Geçen hafta bir yeterli haber, aldık bir de berbat haber… Evvel âlâ haber: S&P Küresel, Türkiye’nin görünümünü ‘negatif’ten ‘durağan’a yükseltti. Makus haber ise: Türkiye’nin halihazırda çok düşük olan kredi notunu ‘B’ olarak değiştirmeden birebir düzeyde tuttu. Yani ‘spekülatif’ kategorisinde tutmaya devam etti.

Aslında hafta sonu açıklanan karar çoğumuz için çok büyük sürpriz olmadı. Piyasalardaki beklenti de kredi notunun ‘B’ olarak teyit edileceği, görünümün ise ‘durağan’a yükseltileceği tarafındaydı. Hatırlarsınız, Fitch de 8 Eylül’de misal bir halde Türkiye’nin kredi notunu görünümünü negatiften durağana çevirmiş lakin notu tıpkı tutmuştu.

Önde gelen iki rating kuruluşundan art geriye gelen bu kıymetli açıklamaların akabinde birkaç noktayı vurgulamakta yarar var:

1-) Notumuz artmamış olsa bile Türkiye’nin not görünümünün değişmesi olumlu bir gelişmedir. Negatiften durağana geçmek iktisatta kimi olumlu gelişmelerin olduğunu gösterir. Mesela iktisat siyasetlerinde son periyotta gözlenen tutarlılık, faizlerin tekrar ana para siyaseti aracı olarak kullanılmaya başlanması, artan bütçe açıklarını frenlemeye ve iç talebi yavaşlatmaya yönelik adımlar; Türk lirasının mayıs ayından sonra paha kaybetmesine müsaade verilmesi, para siyasetinin “normalleşmeye” başlaması, rezervler üzerindeki baskıların hafiflemesi görünümün durağana dönmesinin arkasındaki nedenler ortasında yer alıyor.

Kısacası görünen o ki; son periyotta siyasetlerde yapılan değişiklikler ve daha klasik siyasetlere yöneliş kredi derecelendirme kuruluşları tarafından olumlu karşılanmış.

2-) Buraya kadar anlatılanlar bardağın dolu tarafıydı. Bir de boş tarafı var. Yani notumuzun düşük düzeyde kalmaya devam ettiği. Notun yükselmesi için ise kimi adımları atmamız ve ilerlemeleri görmemiz gerekiyor. Ratingciler açıklamalarında bu adımların neler olduğuna dair ipuçlarını da veriyorlar. Aslında onların ipucu vermelerine de gerek yok. Herkes her şeyi biliyor. Yapılması gerekenler belirli.

Neler yapılmalı?

Notumuzun artması için mevcut siyaset olağanlaştırma ve dengeleme sürecinin sürdürülebilirliğine daha fazla inanç duyulması ve enflasyonun daima azalması da dahil olmak üzere makroekonomik istikrarda güzelleşme gözlenmesi gerekiyor.

Sadece bunlar not artışı için kâfi değil. Tıpkı vakitte bunlara bağlı olarak dış zorlukların azalması, örneğin cari süreçler açığının sürdürülebilir bir halde daralması, sermaye girişlerinin artması, milletlerarası rezervlerin düzey ve bileşiminin güzelleşmesi ve dolarizasyonun azalması lazım.

Reçete bana ilişkin değil. Bunu kredi derecelendirme kuruluşları raporlarında şahsen söylüyor. S&P de geçen hafta yaptığı açıklamasında Türkiye’nin çok ısınmış bir iktisat, büyük ikiz açıklarla, yüksek enflasyonla ve süratli para artışıyla karşı karşıya olduğunu belirtiyordu.

Moody’s de geçen ay yaptığı bir tahlilde, “Ortodoks siyasetlere geçiş sürdürülürse ve makro dengesizliklerde sistemli bir azalmaya yol açarsa, görünüm olumluya dönebilir ve not yükseltilebilir” değerlendirmesi yapmıştı.

Peki daha düşme ihtimali var mı?

Bir de dikkate alınması gereken olumsuz senaryo var… Yani görünüm değişikliklerinin akabinde bir not artışı çantada keklik olmadığı üzere kredi notumuzun daha da aşağı gelmesi mümkünlüğü her vakit var.

Mesela S&P’ye nazaran potansiyel olarak para ünitesindeki bedel kaybının azalmaması ve enflasyonla gayret siyasetlerinin bilakis çevrilmesiyle irtibatlı olarak Türkiye’nin finansal istikrarı yahut daha geniş manada kamu maliyesi üzerindeki baskının ağırlaşması halinde, görünüm aksiye çevrilebilir.

Ülkenin finansman maliyetlerinde süratli bir artış, daha büyük ve tekrarlanan bütçe açıkları para otoritesinin bağımsızlığına siyasi müdahale üzere faktörler notumuzu olumsuz etkileyebilir.

Fitch’in son açıklamasında dediği üzere 2021 ikinci yarısındakine emsal halde klâsik olmayan bir siyaset karışımına geri dönüş yahut makroekonomik ve finansal istikrarsızlık risklerini artıran tamamlanmamış bir siyaset dengelemesi, mevduat sahiplerinin itimadının azalması, banka bilançolarının zayıflaması, ödeme istikrarı baskılarının artması, cari süreçler açığının daima genişlemesi ve dış finansmana erişimin zorlaşması yeni not düşüşlerini tetikleyebilir. Bunlara ek olarak iç siyasi yahut güvenlik durumunun bozulması; ekonomiyi ve dış finansmanı etkileyecek biçimde milletlerarası bağlantıların bozulmasına da notu olumsuz etkileyecek faktörler ortasında yer alıyor.

1992’de başlamıştı…

Moody’s de ortodoks siyasetlere geçişin kısa ömürlü olması ve daha fazla makroekonomik gerilimin ortaya çıkması halinde görünümün negatife çevrilebileceğini de söylemişti.

Türkiye’nin rating kuruluşlarıyla resmi bağı 1992 mayıs ayında Standard and Poor’s (S&P) ve Moody’s isimli kuruluştan not alarak başladı. Üstelik S&P’den BBB üzere epeyce parlak bir not almıştık. Lakin iki yıl bile geçmeden 1994 başında BBB’yi kaybettik. Tekrar BBB’yi alabilmek için 2013 yılının mayıs ayını beklememiz gerekti. Fakat 2016’da tekrar BB’ye yani spekülatif kategoriye düştük. Tam 19 yılda geri aldığımız notu 3 yılda kaybettik. Halbuki BBB notuna sahip olmak bir ülke için değerli bir kazanımdır. Yatırım kategorisindeki notlara sahip ülkelerin borçlanma piyasalarında hayatları daha kolaylaşır.

Türkiye iktisadı dertli bir periyottan geçiyor. İşimiz güç. Kredi derecelendirme kuruluşları not artırırken ekseriyetle çok titiz ve yavaş davranırlar, ağırdan alırlar. Not düşürürken ise olabildiğince hızlıdırlar. Bu nedenle üstte sıralanan adımları atmamız gerekiyor.



Yasal Uyarı

Bu tahlil yatırım tavsiyesi içermemektedir ve sadece bilgi hedeflidir. Rastgele bir finansal süreç yahut yatırım yapmadan evvel, kendi araştırmanızı yapmalı, finansal danışmanlarınızdan yahut uzmanlardan tavsiye almalısınız. Pay senetleri, kripto paralar ve başka finansal varlıkların kıymeti, piyasa şartları ve yatırımcı taleplerine bağlı olarak değişebilir. Geçmiş performans, gelecekteki sonuçların bir garantisi değildir. Rastgele bir yatırımın pahası artabilir yahut azalabilir ve yatırılan sermayenin tamamı kaybedilebilir. Yatırım kararları, şahsî mali durumunuzu, risk toleransınızı ve uzman tavsiyelerini göz önünde bulundurarak dikkatlice yapılmalıdır. Bu nedenle, bu tahlili yatırım kararlarınızı desteklemek için kullanırken dikkatli ve ihtimamlı olmanız değerlidir.